__ هاووڵاتییەکی کورد پاش ٧٥ رۆژ دەستبەسەری چارەنووسی ناڕوونە__ ئاگرکەوتنەوە لە رەز و دارستانەکانی کێوی "بەمۆ" لەسەرپێڵزەهاو-- ٢٠ ٠ هاووڵاتی ئێرانی له ههولێر و سلێمانی له زینداندان __ دانانی بهرزترین پهیکهرهی قوربانیانی شیمایی له سنه __ خۆبهڕێوهبهریی دیموکراتیکی کوردستانی تورکیا دادهمهزرێنین __ کورد دهنگ ناداته ئهسهد و ههڵبژاردنهکان بۆ ئهنجومهنه ناوچهییهکان بهڕێوهدهبات __ رهحیم سهفهوى: سنووری ئێران دهگاته کهنارهکانی لوبنان__ بهیاننامهى هاوبهشى ٦٦ کهسایهتى سیاسى ههرێمى کوردستان لهمهر٠ پاراستنى ئهمنییهتى لیبرتى__ کوهن: گهمارۆکان کاریگهرى زۆرى لهسهر ئابورى رژێمى ئاخوندى داناوه
هاووڵاتییەکی کورد پاش ٧٥ رۆژ دەستبەسەری چارەنووسی ناڕوونە هاووڵاتییەکی کوردی خەڵکی شاری مەهاباد پاش زیاتر لە ٧٠ رۆژ لە دەستبەسەر کران، هەتا ئیستا هۆکاری دەستبەسەرکرانی روون نەبۆتەوە. بەپێی راپۆرتی هەواڵدەریی کوردپا، رەحیم رەشی هاووڵاتیی کوردی خەڵکی شاری مەهاباد، کە رێکەوتی ١ی رەشەمەی ساڵی ١٣٩٢ لە شاری مەهاباد دەستبەسەر کرا، هەتا ئێستاش لە زیندانی شاری ماهاباد راگیراوە و دادگایی نەکراوە. ئەو هاووڵاتییە کوردە، کە پێشتریش چەندین جار دەستبەسەر کراوە و هەر جارێکیش بۆ ماوەی ٦ رۆژ، ١٥ رۆژ و ٢٢ رۆژە مانی لە خواردن گرتبوو، بەو هۆیەوە تووشی نەخۆشیی گورچیلە بووە. ئەو هاووڵاتییە، ٢٨ی پووشپەڕی ساڵی ساڵی ١٣٨٩ی هەتاویش لە گوندی ئاڵبڵاغی سەربە شاری مەهاباد دەستبەسەر کرابوو و ئەو کات بۆ ماوەی ٣٦ رۆژ مانی لەخواردن گرتبوو. رەحیم رەشی تەمەنی ٦٣ ساڵە بەهۆی تووشبوون بە نەخۆشیی گورچیلە لەو ماوەیەدا دوو جار رەوانەی بێهداریی نێو زیندان کراوە و ئەمە ترس و نیگەرانیی لای بنەماڵەکەی دروست کردووە.ئاگرکەوتنەوە لە رەز و دارستانەکانی کێوی "بەمۆ" لەسەرپێڵزەهاو بەشێک لە رەز و دارستانەکانی کێوی بەمۆ لەسنووری سەرپێڵ زەهاو و هەرێمی کوردستان ئاگری گرتووە و ناوەندە پێوەندیدارەکانیش هیچ هەوڵێکیان بۆ کووژاندنەوەی ئاگرەکە نەداوە. بەپێی ئهم راپۆرته، شەوی یەکشەممە رێکەوتی ١٤ی بانەمەڕ لەکاتژمێر ١٠ وە، کێوی بەمۆ ئاگری گرتووە و هەتا کاتی بڵاو بوونەوەی ئەو هەواڵە نەتوانراوە ئاگرەکە کۆنترۆڵ بکرێ. یەکێک لەدانیشتوانی ئەو ناوچەیە رایگهیاند، تەنیا کەسانێک کە لە هەوڵی کونترۆڵ کردنی ئاگرەکە دان، هاووڵاتیانی ئەو ناوچەیەن و ئەوەشی خستۆتەڕوو، توندی ئاگرەکە بە رادەیەکە کە زۆر بە خێرایی لەحاڵی پەرەسەندن دایە. ئەو هاووڵاتییە باسی لەوەش کردووە، گومانی ئەوە دەکرێئاگرەکە بەئەنقەست بووە و ئیدارەی ئاگرکوژێنە و لایەنە پێوەندیدارەکان هیچ هەوڵێکیان بۆ کۆنترۆڵ کردنی نەداوە. ئەو ئاگرکەوتنەوەیە لە شوێنێک بە ناوی "پشتی بورجەکی باوەیسی"یەوە دەستی پێکردووە و بەوتەی هاووڵاتییان ئەگەر کۆنترۆڵ نەکرێت، ناوچەی "باوەیسی"یش لە نزیک کێوی بەمۆ دەگرێتەوە.٢٠ ٠ هاووڵاتی ئێرانی له ههولێر و سلێمانی له زینداندان بهرێوهبهری گشتیی ئێرانییهکانی دهرهوهی وڵاتی رژێمى ئاخوندى به ئاماژه بهوهی که له ئێستادا ٣ ههزار و ١٣٠ هاووڵاتی ئێرانی له دهرهوهی وڵات له زینداندان، ڕایگهیاند که ٢٠ ٠ کهس لهو کهسانه له ههولێر و سلێمانی زیندانین. بهپێی راپۆرتى ههواڵدهرییهکان، سهیید کازم سهجادی له لێدوانێکدا بۆ ههواڵدهرى حکومهتى فارس ڕایگهیاند که زۆربهی ئهو ئێرانیانهی له دهرههی سنوورهکانی ئهو وڵاته له زینداندان تاوانهکانیان ماددهی هۆشبهر و دهربازکردنی نایاسایی سنووره. راشیگهیاند که له ئێستادا سێ ههزار و ١٣٠ هاووڵاتی ئێرانی له دهرهوهی وڵات له زینداندان و لهو ژمارهیه دوو ههزار و ٦٨٤یان له ئاسیا، ٥٥٢ کهسیان له ئهمهریکا و ئهورووپادا زیندانین. وتیشی لهو ژمارانه ٤٥٠ کهسیان له زیندانهکانی ئیمارات، ٢٤٣ کهسیان له تورکمهنستان و ٢٢٩ کهسیان له زیندانهکانی وڵاتی مالیزیدان. ئهو ژمارهیهی له کۆماری ئازهربایجان به ٢٤٠ کهس و له کوهیت به ٢٢٥ و له ژاپۆن به ١٩٤ زیندانی ڕاگهیاند. ئهو بهرپرسهى رژێمى ئاخوندى ئاماژهشی به ڕێککهوتننامهی واژۆکراو لهگهڵ عێراق بۆ ئاڵوگۆڕی بهندییهکان کرد و وتی ئهو ڕێککهوتننامهیه به ههرێمی کوردستانیش ڕاگهیێندراوه بهڵام تا ئێستای لهگهڵ بێت نهچۆته بواری جێبهجێ کردنهوه.دانانی بهرزترین پهیکهرهی قوربانیانی شیمایی له سنه سهرۆکی شارهوانی شاری سنه له دانانی بهرزترین پهیکهرهی ڕۆژههڵاتی ناڤین که تێیدا تهمسیلی شههیدانی شیمیایی ناوچه کوردنشینهکانى ئێران دهکات، لهو شاره ههواڵی دا. بهپێی راپۆرتى ههواڵدهرییهکان، ئهندازیار کامیاب شادمان له دیدار لهگهڵ ئهندامانی ئهنجومهنی شاری سنه لهگهڵ بهڕێوهبهری گشتیی ناوهندی پاراستنی بهرههمهکان و بڵاوکردنهوهی بههاکانی بهرهڤانی پیرۆزی پارێزگای کوردستان ڕایگهیاند: لهلایهن شارهوانیی شاری سنه و به هاوکاری ناوهندی پاراستنی بهرههمهکان و بڵاوکردنهوهی بههاکانی بهرهڤانی پیرۆزی پارێزگای کوردستان، بهرزترین پهیکهرهی ڕۆژههڵاتی ناڤین دادهنرێت. ناوبراو ئامانج لهو کارهی به بهرزڕاگرتنی یادی شههیدانی شیمیایی ئێران و به تایبهت له ناوچه کوردنشینهکان و شاری ههڵهبجهی عێراق ڕاگهیاند. ڕاشیگهیاند که پهیکهرهکه له پارکی ئاویهر دادهنرێت.خۆبهڕێوهبهریی دیموکراتیکی کوردستانی تورکیا دادهمهزرێنین هاوسهرۆکی پارتی دیموکراتیکی گهلان ڕایگهیاند که دامهزراندنی خۆبهڕێوهبهریی کوردی، داخوازی له دهوڵهتی تورکیا نییه بهڵکوو بهرنامهی خودی کوردهکانه. بهپێی راپۆرتى ههواڵدهرییهکان، سهباحهت تونجهل، هاوسهرۆکی (HDP) له ناو ئاپۆڕهی ههزاران کهس له خهکی بۆتان باسی له خۆبهڕێوهبهری دیموکراتیکی کوردستانی تورکیا کرد. تونجهل سهبارهت به بهرنامهی داهاتووی پارتهکهی وتی: ئێمه له قۆناغێکی ههستیار و گرینگی سیاسی داین که لهگهڵ لهمپهڕ و سهختیشدا بهرهو ڕووین بهڵام دهبێ ههوڵ بدهین ئهو لهمپهڕانه تێپهڕێنین. وتیشی: ئێمه پاش خولێکی سی ساڵه بهرهنگاربوونهوه و خهبات هاتووینهته قۆناغێک که ئیدی دامهزراندنی خۆبهڕێوهبهری دیموکراتیکی کوردستان داخوازی ئێمه له دهوڵهتی تورکیا نییه بهڵکوو خودی ئێمه جێبهجێ دهکهین و ئهم ئامانجه له دهستووری کاری ئێمهدایه. شیاوی ئاماژهیه، له ناوچهی ڕۆبۆسکی و له پارێزگای شڕناخ ههموو ساڵێک و له مانگی بانهمهر٠ مێهرهجانێکی ناوچهیی کوردی بهڕێوهدهچێت که دوای دوو ساڵ له ڕاگیرانی پاش کوژرانی ٣٤ گهنجی ڕۆبۆسکی، ئهمساڵ دووباره دهستیپێکردهوه و دوێنێ به بهشداری دهیان ههزار کورد بهڕێوهچوو و تونجهل لێدوانێکی لهو مێهرهجانهدا خستهڕوو.کورد دهنگ ناداته ئهسهد و ههڵبژاردنهکان بۆ ئهنجومهنه ناوچهییهکان بهڕێوهدهبات له چهند ڕۆژهی ڕابردوو له شاری حهسهکه و قامیشلو چهندین پێکدانی جیددی له نێوان یهکینهکانی پاراستنی گهل YPG (باڵی سهربازی پارتی یهکێتی دیموکراتی PYD) و میلیشیاکانی سهر به حکوومهتی سووریا ڕووی داوه و دیار نییه ئهو ڕووداوه، تا چهنده کار دهکاته سهر پڕۆسهی بهڕێوهبردنی ههڵبژاردنهکانی سهرۆک کۆماری سووریا له ناوچه کوردنشینهکان و ههڵبژاردنه ناوچهییهکانی کوردهکان. ساڵح موسلیم، هاوسهرۆکی پارتی یهکێتی دیموکراتی کورد له سووریا (PYD) لهمهر٠ خۆکاندید کردنهوهى بهشارئهسهد بۆ سهرۆک کۆمارى ئهو ولاته رایگهیاند، ئهوهی له سووریا لهژێر ناوی ههڵبژاردن بهڕێوهدهچێت ههڵبژاردن نییه و تهنیا شانۆیهکی نمایشکارانهی بێ مانایه و لای بهشار ئهسهدیش قهت گرینگ نییه، له سهدای چهندی هاووڵاتیان له سووریا ڕوو دهکهنه سندۆقهکانی دهنگدان. چونکوو دواجار ئهنجامی دهنگهکان به شێوهی لهسهدا ٩٠ یان لهسهد ٩٥ له بهرژهوهندی و به ناوی بهشار ئهسهد ڕادهگهیێندرێت و ئهم ڕهوتهش ههمیشهیی پهیڕهو کراوه و ههوڵی ئهوه ئهدهن له ڕێگای ئهم شانۆگهرییهوه، شهرعییهت بۆ ئهسهد دروست بکهن. کورد ئهم ههڵبژاردنهی قبووڵ نییه دهنگ ناداته بهشار ئهسهد و ههڵبژاردنهکانی خۆی بۆ ئهنجومهنه ناوچهییهکان بهڕێوهدهبات .رهحیم سهفهوى: سنووری ئێران دهگاته کهنارهکانی لوبنانفهریق یهحیا رهحیم سهفهوی، فهرماندهی پێشووی سپای پاسدارانی ئێران و راوێژکاری سهربازی عهلی خامهنهیی رایدهگهیهنێت که سنووری راستهقینهی وڵاتهکهی ئهوهی ئێستا نییه، بهڵکو له کهنارهکانی دهریای ناوهڕاست له باشووری لوبنان کۆتایی دێت. سهفهوى وێر٠اى پشتیوانی رژێمى ئاخوندى بۆ بهشار ئهسهد دووپاتیکردهوه و بهرگری له سیاسهتی رژێم بهرامبهر تهنگژهی سوریا کرد و وتی: "سنووری خۆرئاوامان له شهلهمچه نییه، بهڵکو دهگاته باشووری لوبنان". ناوبراوو وێڕای رهخنهگرتن له پشتیوانیکردنی لایهنهکانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا لهلایهن ههندێک وڵاتی عهرهبییهوه، جهختی له گرنگی ستراتیژی سوریا کردهوه و به پردی نێوان ئاسیا و ئهفریقای وهسف کرد و رایگهیاند که "سوریا تاکه وڵاته دانی نهناوه به قهوارهی سههیۆنیستدا و تائێستاش بهرهی خۆڕاگرییه لهبهردهم ئهو قهوارهیهدا". ئهوهشی خستهڕوو که "له کاتی شهڕی ئێران- عیراقدا بهیاوهری موحسین رهزایی فهرماندهی سپای پاسداران لهو کاتهدا و به رێنمایی خامنهیى که لهوکاتهدا سهرۆک کۆمار بوو، سهردانی سوریا و لیبیام کرد بۆ وهرگرتنی مووشهک لهو دوو وڵاته".بهیاننامهى هاوبهشى ٦٦ کهسایهتى سیاسى ههرێمى کوردستان لهمهر٠ پاراستنى ئهمنییهتى لیبرتى٦٦ کهسایهتى سیاسى ههرێمى کوردستان له بهیاننامهێکى هاوبهشدا رایانگهیاند، گیانى پهنابهرانى کهمپى لیبرتى و مافهکانیان دهبێت پارێزراو بێت. به پێى راپۆرتى ههواڵدهرى ئاوێنه نیوز، له بهیاننامهکهدا هاتووه که، دواى ئهوهیکه پهروهندهى پهنابهرانى ئێرانى له کهمپى ئهشرهف له سهرهتاى ساڵى ٢٠ ٠ ٩ له لایهن هێزهکانى ئهمریکاوه درا به دهوڵهتى عێراق، تاکوو ئێستا ٧ جار له لایهن هێزهکانى دهوڵهتى عێراقهوه دهست دراوه به کوشتنیان که کوشتارى به کۆمهڵى ئهوهڵى مانگى مهى ٢٠ ١٣ له کهمپى ئهشرهف نموونهێکى بهرچاوى ئهو کوشتارهیه، به بێ ئهوهیکه رژێمى عێراق ئیزن به لێکۆڵینهوهێکى بێ لایهنانه لهو بارهوه بدات یان لانیکهم کهسێک بهو هۆیهوه دهستبهسهر بکرێت و بدرێته دادگا و سزا بدرێت. له درێژهى ئهو بهیاننامهدا هاتووه که تاکوو ئێستا ١٣٤ کهس لهو پهنابهرانه کوژراون و زیاتر له ١٣٠ ٠ کهسیش بریندار کراون، ئهشرهفییهکان که به ئیجبار رهوانهى کهمپى لیبرتى کران، چوار جاریش لهوى هێرشى مووشهکى کراوهته سهریان، ههموو ئهندامانى دانیشتووى ئهو کهمپه به پێى کۆنوانسیونى چوارهمى ژنێڤ، کهسانى پارێزراون و له لایهن کۆمیسیاریاى بالاى پهنابهرانى سازمانى نهتهوهیهکگرتووهکانهوه وهک پهنابهر به فهرمى ناسێندراون و به پێى یاسا نێونهتهوهییهکان پارێزراون. له کۆتایى ئهو بهیاننامهیهدا هاتووه که ئێمه واژۆکهرانى ئهم بهیاننامهیه، به پشت بهستن به ئهرزشى ئینسانى و مافى مرۆڤ لهگهڵ کهمپهینى نێونهتهوهیى بۆ پاراستنى ئهو پهنابهرانه هاودهنگ دهبین و خوازیارى ئهوهین که، بۆ پاراستن و پێش گرتن له کوشتارى زیاتر داواکارین که تیمێکى چاودێرى نهتهوهیهکگرتووهکان به شێوهى دائیمى له لیبرتى جێگیر بکرین، ئێمه داوا له نهتهوهیهکگرتووهکان دهکهین بۆ پێکهێنانى کومیتهێک به مهبهستى لێکۆڵینهوه له کوشتارهکانى رابردوو، دهوڵهتى عێراق دهبێت ناچار بکرێت که ٧ بارمته گیراوهکهى لیبرتى ئازاد بکات و به دانیشتووانى ئهو کهمپه ئیزن بدرێت له پێداویستییهکانى ئینسانى و پزشکى به خهرجى خۆیانهوه کهڵک وهر بگرن.کوهن: گهمارۆکان کاریگهرى زۆرى لهسهر ئابورى رژێمى ئاخوندى داناوهدهیوید کوهن جێگرى خهزینهدارى ئهمریکا رایگهیاند، ئهو گهمارۆیانهى که ئێمه لهسهر سیستهمى ماڵى رژێمى ئاخوندى دامانناوه بووه به هۆى ئهوهیکه ئهو سیستهمه له سیستهمه ماڵى نێونهتهوهیى داببر٠ێت. به پێى راپۆرتى ههواڵدهرییهکان، جێگرى خهزێنهدارى ئهمریکا وتى، ئهو کاره کاریگهرى زۆرى لهسهر ئابورى رژێمى ئاخوندى و مامهڵهکانى له جیهاندا داناوه. ههروهها کوهن وتى، گهمارۆى گرنگیتریش بهسهر ئهو رژێمهدا سپاوه بهلام گهمارۆ ماڵییهکان که پێشیان به بازرگانى رژێمى ئاخوندى به شێوهى ئازاد لهگهڵ جیهان گرت کاریگهرى باشى بووه.
10 ساڵ و 10 مانگ و 30 ڕۆژ و 5 کاتژمێر و 44 خولهک لهمهوپێش