قەیرانی سووتەمەنی لە ئێران؛ شەپۆلێکی نوێی گرانی لەسەر پشتی هەژاران

 
ئێران واردە قۆناغێکی مەترسیداری قەیرانی سووتەمەنی بووە کە تەنیا کورتهێنانی
بەنزین نییە، بەڵکو نیشانەی داڕمانی ژێرخانەکان و شکستی سیاسەتە
ئابوورییەکانی دەسەڵاتە. لە کاتێکدا نۆرەی درێژ و بازاڕی ڕەش شارەکانی
گرتووەتەوە، باجەکەی تەنیا خەڵکی کەمدەرامەت دەیدەن.
 
ناوەڕۆکی قەیرانەکە بە ژمارە بەپێی ڕاپۆرتەکان، بەکارهێنانی ڕۆژانەی بەنزین لە
ئێران گەیشتووەتە ١٣٠ ملیۆن لیتر، لە کاتێکدا توانای بەرهەمهێنان تەنیا ١١٥
ملیۆن لیترە. ئەم کورتهێنانە ١٥ ملیۆن لیترییە کە پێشتر بە هاوردەکردن یان
بەکارهێنانی کۆگاکان پڕ دەکرایەوە، ئێستا بەهۆی زیانەکانی جەنگی ئەم دواییە و
پەککەوتنی پاڵاوگەی "لاوان" و ناوەندە پترۆکیمیاییەکان، گەیشتووەتە ئاستێکی بنبەست.
 
جەنگ و گەندەڵی؛ کێ بەرپرسە؟ دەسەڵاتدارانی ڕژیمی ئێران هەوڵ دەدەن گەمارۆ
نێودەوڵەتییەکان و ئاسەوارەکانی جەنگ وەک هۆکاری سەرەکی نیشان بدەن، بەڵام
چاودێران دەڵێن ساڵانێکە داهاتی نەوت لە جیاتی نۆژەنکردنەوەی پاڵاوگەکان و
ژێرخانی وزە، بۆ پڕچەککردنی گروپە میلیشیاکان و دەزگا سەرکوتکەرەکان خەرج
کراوە. ئێستا کە ژێرخانەکان لەژێر فشاردان، دەسەڵات پەنا بۆ جیرەبەندی و
گرانکردنی نرخ دەبات.
 
کاریگەرییەکان لەسەر بژێوی خەڵک بەنزین لە ئابووری ئێراندا کلیلە؛ گرانبوونی
یەکسانە بە گرانبوونی خواردەمەنی، کرێی گواستنەوە، دەرمان و هەموو
پێداویستییەکانی ژیان. لە وڵاتێکدا کە زیاتر لە ٧٠٪ی خەڵک لەژێر هێڵی
هەژاریدان، ئەم قەیرانە دەبێتە هۆی:
 
  - داڕمانی زیاتری توانای کڕینی کرێکاران و فەرمانبەران.
  - ئیفلاسکردنی یەکە بەرهەمهێنەرەکان و زیادبوونی بێکاری.
  - قووڵبوونەوەی جیاوازیی چینایەتی و گەشەکردنی زیاتری بازاڕی ڕەش.